Jezioro Hańcza jest typowym jeziorem rynnowym. Położone jest na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, w dorzeczu Czarnej Hańczy. Powierzchnia tego malowniczego akwenu to 311ha, przy czym jego maksymalna szerokość dochodzi do 1,2km. Jezioro leży na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego i jako rezerwat przyrody objęte jest w całości ochroną. Od 1963 roku wraz ze skarpą jest rezerwatem krajobrazowo-wodnym i dlatego można tu łowić jedynie za specjalnym pozwoleniem.

Jezioro Hańcza jest ponadto najgłębszym jeziorem w Polsce i na niżu środkowo – europejskim. Jego średnia głębokość to 39 metrów, przy czym maksymalna głębokość to około 108,5 metra. Zlewnia jeziora, która odwadniana jest przez sieć cieków i rowów melioracyjnych, zdominowana jest przez tereny rolnicze. Znajdują się tu również, ale już na mniejszej powierzchni, bory świerkowe, lasy mieszane oraz niewielkie obszary zarośli na podmokłych terenach i nieużytkach. Na obszarze zlewni zbiornika znajdują się mniejsze jeziora, takie jak Oklinek, Bocznie oraz Jegliniszki.

Brzegi tego malowniczego jeziora pozbawione są lasów, są za to wysokie i strome, zwłaszcza od strony zachodniej. Linia brzegowa jest urozmaicona i posiada liczne zatoki i półwyspy. Dno natomiast jest równie, a może nawet bardziej interesujące. Posiada liczne rowy, doły, górki, wzniesienia i bardzo strome wąwozy. Ten ciekawy układ misy jeziora zawdzięczać możemy wodom lodowca, które wycofały się kiedyś z terenów Suwalszczyzny. Efekty pracy lodowca możemy podziwiać zarówno pod powierzchnią wody jak i nad taflą jeziora. Dno jest w większości piaszczysto - żwirowe.

Wody jeziora należą do najbardziej przejrzystych ze wszystkich wód polskich jezior. Widoczność dochodzi tu nawet do 12 metrów. Wody są ponadto bardzo czyste, dzięki czemu żyje w nich aż 23 gatunki ryb. Brzegi akwenu pokrywają liczne głazy, niektóre nawet o kilkumetrowej szerokości. Nagromadzenie tych ogromnych bloków skalnych jest tak duże, że może sprawiać wrażenie, iż zostały one sztucznie ułożone. Przez jezioro przepływa rzeka Czarna Hańcza, która wpływa od północy i wypływa na południowym krańcu zbiornika.

W akwenie występują ryby charakterystyczne dla zimnych wód północnych oraz potoków górskich. Można wśród nich znaleźć takie gatunki jak: mętus oraz głowacz pręgopłetwy i głowacz białopłetwy, a także sieje wigierską oraz sielawę. Jest to jedyny zbiornik, w którym zachowała się jeszcze w czystej formie populacja siei wigierskiej. Występują tu również bardzo rzadko spotykane skorupiaki. Wśród przedstawicieli ryb znajdziemy tu również: troć jeziorową oraz strzebla potokowego. Dominującymi gatunkami są natomiast: okoń, płoć, sieja, sielawa, szczupak, troć i ukleja. Do najlepszych trociowych łowisk na Hańczy zaliczyć można brzeg północno – wschodni, a więc okolice Uroczyska Pogorzałek, brzeg północno – zachodni i okolice Starej Hańczy oraz południowo – zachodni fragment jezior, tuż przy półwyspie nazywanym Górą Leszczynową.

Dla poszukiwaczy skarbów ważną informacją będzie fakt, iż z jeziorem Hańcza związana jest legenda, która opowiada historią zatopionej w północnej części jeziora, nieopodal dworu w Starej Hańczy, skrzyni pełnej pieniędzy. Owa skrzynia miała być zatopiona przez cofające się z pod Moskwy wojska napoleońskie i zawierać miała majątek jednego z pułków.